انجمن دانشجویان کاردرمانی ایران

نسخه کامل: مشکلات پردازش حسی در کودکان مبتلا به فلج مغزی- حس عمقی
شما در حال مشاهده نسخه ساده شده مطالب هستید. نسخه کامل را به همراه قالب بندی ببینید.
در فلج مغزی پردازش حواس بدرستی انجام نمی شود و از آنجا که کودک الگوهای حرکتی طبیعی ندارد اطلاعات نامناسبی از ماهیچه ها و حرکاتش دریافت می کند. مشکلات در یکپارچگی حسی، توانایی کودک در یادگیری، حرکت، کاویدن محیط اطراف، توجه کردن و بروز رفتار مناسب در موقعیت های مختلف را تحت تأثیر قرار می دهد. آگاهی از این مشکلات و یکپارچگی حسی به والدین کمک می کند تا علت برخی مشکلات کودک مثل  عدم تمایل به خوردن برخی غذاها یا آگاه نبودن از برخی بخش های بدنشان را بهتر درک کنند.

برخی مشکلات پردازش حسی در کودکان مبتلا به فلج مغزی
کودک آتتوئید اغلب کم حسی دارد و از حرکات تکراری نوسانی لذت می برد. به راحتی سرگیجه نمی گیرد و در مقایسه با کودکان طبیعی فعالیت های بسیار بیشتری را تحمل می کند. از حس لمس و عمقی به صورت؛ محکم لمس شدن، با لیف نوازش شدن،وارد کردن فشار عمقی به مفاصلش، ویبراسیون، و گذاشتن وزنه روی اندام هایش لذت می برد. از اسباب بازی ها و وسایل سختی که فیدبک لمسی مشخص به او می دهند نیز لذت می برد. در مقابل کودکی که اسپاستیسیتی دارد، علائم بیش حسی را نشان می دهد. او کمی از انجام حرکات می ترسد. با مقدار اندکی حرکت، سفت و پریشان می شود و تون عضلانی اش با کمترین حس حرکتی افزایش می یابد. این هراس ممکن است ناشی از عدم کنترل وضعیتی و ثبت واکنش تأخیری، در ترکیب با مشکلات پردازش حسی "ناامنی جاذبه ای" باشد. ناامنی جاذبه ای عمدتا یک مشکل پردازش تعادلی است که منجر می شود کودک بسیار مضطرب شود انگار که وقتی وضعیت سرو گردنش تغییر می کند دارد می افتد. آنها غالبا این علائم هم دارند؛ آگاهی بدنی ضعیف، مشکلاتی در برنامه ریزی حرکتی(سازماندهی حرکتی) و مشکلاتی در یکپارچگی های دو طرفه( استفاده همزمان از دو دست به طور هماهنگ). علاوه بر اینها کودک مبتلا به اسپاستیسیتی پاسخ حسی غیرطبیعی در مقابل لمس دارد. او ممکن است بیش حسی( عدم تحمل جنس  های خز، نرم یا کثیف) داشته باشد یا ممکن است پاسخ حسی کمی بدهد(مثلا محلی از بدنش که لمس شده را مکان یابی نمی کند، از لباس هایش آگاه نیست و متوجه غذای دور دهانش نمی شود).

برای طراحی یک برنامه درمانی، لازم است حواس را به خوبی بشناسیم. حس عمقی، تعادل و لمس و چگونگی افزایش درونداد های این حواس به اختصار در این مطلب و مطالب بعدی توضیح داده خواهد شد.

حس عمقی
حسی عمقی دائما اطلاعاتی از وضعیت مفاصل و اندام ها، حرکات و وضعیت بدنمان به ما می دهد. به طور مثال ما اگر چشمانمان را ببندیم باز هم موقعیت دست و پایمان را می دانیم. حس عمقی به ما می گوید که ماهیچه ها در حال انقباض یا استراحت اند و این که اندام هایمان چه موقع خم و راست می شوند. این حس تأثیر بسیار مهمی بر آگاهی از کل بدنمان، برنامه ریزی حرکتی و کنترل  دارد. گیرنده های حس عمقی در گیرنده های ماهیچه ها، مفاصل، لیگامان ها و تاندون ها قرار دارند.

دروندادهای حس عمقی
می توان با تغییر تون غیر طبیعی و تسهیل الگوهای حرکتی طبیعی تر فیدبک های حس عمقی را بهبود بخشید. تکنیک های ضربه زدن (tapping) و فشاری(compressive) هم در افزایش درونداد ها به مفاصل کمک می کند. یکپارچگی بهتر در حس عمقی مزایای زیر را برای کودک بهمراه دارد:
• تأثیر آرامش بخش  بر سیستم حسی
• افزایش احتمال سازماندهی حرکات
• بهبود کنترل جهت دار در حرکات
• امنیت عاطفی بهتر
• رپراتور بهتر از حرکات متنوع تر
• بهبود آگاهی بدنی
• تون عضلانی طبیعی تر
• ثبات بیشتر در سطح هوشیاری و برانگیختگی

ایده های فعالیت برای بهبود آگاهی از حس عمقی در فایل ضمیمه مطرح شده است.

مطالب و تصاویر استفاده شده، بخش هایی از فصل هشت کتاب Children with Cerebral Palsy: A Manual for Therapists, Parents and Community Workers هستند.
لینک‌های مرجع